Persoonlijke instellingen

Boren

Uit BeneluxSpoor.net - Encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Hoofdpagina  Categorie-index  Index  Menu
Vorige | Volgende

Onder redactie van: BeneluxSpoor.net / Auteur: Fred Eikelboom


Boren in vroeger tijden

NLWP Houtboor hand-01.jpg NLWP Handboortje-eenvoudig.jpg NLWP Booromslag-01.jpg
Afbeelding: 01 Afbeelding: 02 Afbeelding: 03
Handboor Fret-boor Booromslag
Bron: nl.wikipedia CCimage.jpg Bron: nl.wikipedia CCimage.jpg Bron: nl.wikipedia CCimage.jpg


Vroeger waren er geen elektrische hulpmiddelen voor het boren. Men gebruikte simpel gereedschap, zoals de handboor (zie: afbeelding 01). Later bedacht men de fretboor (zie: afbeelding 02) en de booromslag (zie: afbeelding 03).


Boren heden ten dage

NLWP Handboormachine.jpg Boormachine Conrad810040-01.jpg Dremel Conrad823882-01.jpg
Afbeelding: 04 Afbeelding: 05 Afbeelding: 06
Hand-boormachine met
tandwieloverbrenging
Elektrische boormachine
 
Dremel
 
Bron: nl.wikipedia Bron: conrad.nl Bron: conrad.nl


Tegenwoordig gebruiken we moderner gereedschap, zoals de handboormachine (zie: afbeelding 04), de elektrische boormachine met regelbaar toerental (zie: afbeelding 05) en de Dremel (zie: afbeelding 06).


Wanneer u wilt gaan boren, heeft u een aantal gereedschappen nodig. Bij het modelbouwen is het bijna onvermijdelijk. U zult op een gegeven moment gaatjes moeten boren. Het is dan van belang de juiste gereedschappen te hebben.


Benodigde gereedschappen

Een lijstje met dingen die benodigd zijn:

  • handboor(machientje);
  • set boortjes (miniatuurboortjes 0,8 - 1 - 1,2 - 1,5 - 2 mm;
  • set boortjes (3 - 6 mm;
  • bankschroefje.


In het begin kunt u volstaan met de klassieke doos, met per 0,5 mm. oplopende maten. Een doos boortjes met oplopende maten per 0,1 mm. is, zeker in het begin, niet persé nodig. U kunt dan volstaan met een simpel handboormachientje. Een elektrische Proxxon of Dremel met een boorstatiefje is natuurlijk veel handiger dan een handboormachientje, maar is niet meteen noodzakelijk.

Voor het vastklemmen van het werkstuk(je) is een bankschroefje onontbeerlijk.


Boorstatief Conrad810545-01.jpg Bankschroef Conrad823018-01.jpg Centerpons Conrad827138-01.jpg
Afbeelding: 07 Afbeelding: 08 Afbeelding: 09
Boorstatief Bankschroefje Centerpons
Bron: conrad.nl Bron: conrad.nl Bron: conrad.nl


Wanneer u het zich gemakkelijker wilt maken, dan komen de volgende gereedschappen in aanmerking:

  • Dremel of Proxxon.
  • Boormachine met regelbare snelheid.
  • Boorstatief (niet meteen vereist, maar reuze handig).
  • Centerpons.
  • Flexibele as.


Dremel/Proxxon

Met een kleine Dremel of Proxxon (zie: afbeelding 06) kunt u op plaatsen komen waar u met een grote boormachine niet bij kunt.


Boormachine

Indien u geen Dremel tot uw beschikking heeft, (of wanneer de Dremel te licht blijkt voor de boorwerkzaamheden) kunt u een boormachine gebruiken met regelbaar toerental (zie: afbeelding 5).


Boorstatief

Een boorstatief (zie: afbeelding 07) maakt het werken een stuk gemakkelijker en u kunt hiermee zuiver recht in het materiaal boren.


Centerpons

Een centerpons (zie: afbeelding 09) maakt het boren in metalen en harde kunststoffen gemakkelijker en nauwkeuriger. Op de plaats waar het gaatje moet komen, zet u de punt van de centerpons op het metaal en geeft er met de hamer een klap op. Er ontstaat dan een putje in het metaal. Wanneer u dan het gaatje gaat boren, plaatst u de punt van het boortje in het putje. Dat voorkomt dat de boor gaat 'zoeken', ofwel 'wegloopt' van de plaats waar het gaatje moet komen.
Voor het geval dat u geen centerpons bij de hand heeft, kunt u gebruik maken van een nieuwe spijker met scherpe punt. Indien u geen centerpons of spijker ter beschikking heeft, kunt op de plaats waar u wilt gaan boren een stukje schilderstape plakken. Dat voorkomt ook dat de het boortje 'wegloopt'.


Flexibele as

Om ook op, normaal gesproken, onbereikbare plaatsen te kunnen boren, kunt een flexibele as met aangemonteerde boorkop aanschaffen.


Boortjes

Borenset Conrad851009-01.jpg Borenset Conrad812154-01.jpg
Afbeelding: 10 Afbeelding: 11
Borensetje Borensetje met verdikte schacht
Bron: conrad.nl Bron: conrad.nl

In de bouwmarkten en de hobby(speciaal)zaken zijn geschikte borensetjes te koop. U kunt hele simpele nemen (zie: afbeelding 10), maar u kunt ook kiezen voor een degelijker uitvoering met verdikte schacht (zie: afbeelding 11). Deze breken minder snel en we kunnen er nauwkeuriger mee werken.


Houtboren Conrad815040-01.jpg Glasboren Conrad460162-01.jpg
Afbeelding: 12 Afbeelding: 13
Houtboren Glasboren
Bron: conrad.nl Bron: conrad.nl

Voor het boren in hout bestaan speciale houtboren (zie: afbeelding 12). Zelfs voor het boren in glas bestaan speciale glasboren (zie: afbeelding 13).


Tandartsboortjes

Tip: vraag, wanneer u bij de tandarts bent, om een aantal oude boortjes (en frezen). Die krijg u vaak zo mee bij uw tandarts, en anders kosten ze vaak bijna niets! Om diepere gaten mee te boren zijn ze niet echt geschikt, maar verder kunt u er wel bijna alles mee doen! Let wel even op de schachtdiameter. Ze moeten wel strak in de boorkop geklemd kunnen worden.


Verzinkboren

Een verzinkboor heeft meerdere snijvlakken (minimaal drie), die er voor zorgen dat het oppervlak van het te bewerken gat mooi egaal wordt. Met een verzinkboor wordt een gat aan het begin verbreed. Dit kan conisch of getrapt worden gedaan. Het doel is het creëren van een sparing voor de kop van een bout of van een schroef, zodat die in zijn geheel in het werkstuk valt.


Te nauwe gaten

Soms komt het voor dat u een gaatje geboord heeft, maar dat de diameter net niet voldoende is. Dan kunt u gebruik maken van een setje Engelse ruimers. Dit zijn vijf-kantig geslepen naaldruimertjes, die u eenvoudig tussen duim en wijsvinger draait, terwijl u de ruimer met zachte druk het gat in draait. Op deze manier kunt u gaten exact (tot op een 0.01 mm) op maat maken.


Draaisnelheid

Elke boor heeft een eigen draaisnelheid (omwentelingssnelheid), waarbij de prestaties het beste zijn. Deze prestaties zijn afhankelijk van het materiaal en het type bewerking (boren, fraisen etc.) dat wordt uitgevoerd. Voor elke materiaalsoort is er een snelheid, die het best past bij het materiaal en de bewerking. Deze snelheid wordt aangegeven als de snelheid waarmee het boortje in het materiaal snijdt en wordt uitgedrukt in meters per seconde. Om het optimale toerental voor het boortje vast te stellen, moeten we rekening houden met de diameter van het boortje, én het te bewerken materiaal. Hard metaal vereist een lager toerental dan bijv. aluminium.
Een boortje met een kleine diameter zal minder omtrek-snelheid hebben, dan een groter boortje bij hetzelfde toerental. Daarom zal een grotere boor ook langzamer moeten draaien dan een klein boortje. Het is dus belangrijk om hier terdege rekening mee te houden. Het optimale toerental is natuurlijk een theoretisch getal en het is mogelijk dat uw boormachine niet exact dat toerental heeft. Kies in dat geval het dichtstbijzijnde lagere toerental. We gaan er van uit dat u het materiaal bewerkt met scherpe boren.


Onderstaand een tabel met de optimale snelheden (toerentallen) voor diverse materialen:

Boordiameter en materiaal
Boordiameter Harde kunststof Koper Aluminium Witmetaal Staal
0,4 39700 42100 151000 53300 16700
0,5 31800 33700 121900 42600 13300
0,6 26500 28000 100000 35000 11000
0,7 22700 24000 86000 30400 9500
0,8 19800 21000 75500 26600 8300
0,9 17600 18700 67000 23600 7400
1,0 15900 16800 60400 21300 6600
1,1 14400 15300 54900 19300 6000
1,2 13200 14000 50300 17700 5500
1,3 12200 12900 46500 16400 5100
1,4 11300 12000 43100 15200 4700
1,5 10600 11200 40300 14200 4400
1,6 9900 10500 37700 13300 4100
1,7 9300 9900 35500 12500 3900
1,8 8800 9300 33600 11800 3700
1,9 8300 8800 31800 11200 3500
2,0 7900 8400 30200 10600 3300
Tabel: 14
Tabel gemaakt door: Fred Eikelboom


Voor boordiameters boven de twee mm kunt u heel gemakkelijk de juiste snelheid vinden. Bijv. u heeft een boortje van vier mm. U deelt die maat door twee en kijkt in de tabel bij twee mm. Het daar vermelde toerental deelt u dan door twee. Ofwel, bij verdubbeling van de diameter, halveert het toerental.


Kunststof

Er bestaan twee typen kunststoffen n.l. Thermoharders en Thermoplasten. Tot de eerste behoren de harde soorten kunststof. Tot de Thermoplasten behoren de zachte soorten kunststof.
Bij het boren in zachte kunststof mag het toerental niet te hoog zijn, en mag u ook niet te hard dukken, anders wordt het boortje te heet en de omgeving van het boorgat te warm. Daardoor loopt u het risico dat het gat te groot wordt of dat uw model vervormd en dus beschadigd raakt! In de tabel (zie: afbeelding 14) zijn de toerentallen aangegeven voor harde kunststof. Bij zachte kunststof gebruiken we bij voorkeur een kleine handboor, zoals de Pin Vise (zie: 'Informatie', hieronder). Er bestaan ook kleine pomp-handboren (zie: 'Informatie', hieronder). Hierbij maakt u met het handvat een pompende beweging, waardoor de boor gaat draaien.
GM&S heeft borensetjes van 0,3 tot 1 mm in 0,05 mm oplopend. Deze zijn prima te gebruiken voor het boren in kunststof.

Op het BNLS-forum stond een handige tip van Huub van G.:
Citaat: "Je zult het misschien heel zot vinden, de volgende tip. Ga naar de apotheek. Vraag naar losse injectienaalden. Per stuk €0,13. Vanaf 0,3 mm. Oplopend met 0,1 mm tot 1,2 mm. De naald zet je met de hand op het te boren kunststof en draait rustig links en rechtsom. Een prachtig rond gaatje ontstaat. Niet te hard op drukken, zodat de punt niet buigt. Het is het proberen waard. Koop een handje vol en boor erop los!"


Beklede materialen

Wanneer u wilt gaan boren in beklede materialen, zoals de treintafel, waar Heki-gras op aangebracht is, of in de vloerbedekking, dan komt het vaak voor dat het oppervlaktemateriaal om de boor draait en beschadigt. Dit kunt u voorkomen door met een mes een klein stukje materiaal, ter grootte van het boorgat weg te snijden. Mocht u een holpijpje in de gereedschapskist hebben liggen, dan maakt u daarmee een gaatje ter grootte van het boorgat.


Hout

Bij het boren in hout komt het vaak voor dat de achterzijde grote splinters vertoont na het boren. U voorkomt dit, door met een dunner boortje eerst een klein gaatje door het materiaal te boren. Daarna boort u het gat op de gewenste diameter tot halverwege het materiaal. Daarna boort u vanaf de andere zijde het gat verder uit.
Let op! Gebruik bij het modelbouwen nooit een speedboor! Vanwege de platte vorm en de grove 'vertanding' is het risico veel te groot dat het materiaal ernstig beschadigd raakt. Om zuiver te kunnen boren, kunt u met een priem of een spijker eerst een putje in het hout maken, op de plaats waar het gat moet komen.


Koeling

Het is zeer belangrijk dat u er voor zorgd dat de ontstane warmte afgevoerd wordt. Afhankelijk van de materiaalsoort, kan het nodig zijn het toerental naar beneden bij te stellen, of de bewerking te onderbreken wanneer u het boortje niet (voldoende) koelt. Wanneer het boortje te heet wordt, is het niet meer bruikbaar, omdat het metaal van de punt van het boortje door de te grote hitte zacht wordt, en dan gaat vervormen.


Meer informatie

Encyclopedie:
Externe websites:
Rona borenset, vier-delig 0,6, 0,8, 1,0, 1,3 mm.
Rona borenset 30-delig 0,5 — 2,3 mm.
Proxxon borenset 3-delig 0,5 mm.
Gereedschappen.
Ruimer-set.
Forum
Snelspanboorhouder voor Micromot 0,3 mm — 3,2 mm.
Spantangen voor snelspanboorhouder, set vijf stuks 1,0 mm — 3,2 mm.
Amati handborenset
Juweliersboren


Bronnen



Hoofdpagina  Categorie-index  Index  Menu
Vorige | Volgende
Contact met de redactie: Contact met de redactie