Persoonlijke instellingen

Haalbaarheid/Begroting

Uit BeneluxSpoor.net - Encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Hoofdpagina  Categorie-index  Index  Menu
Vorige | Volgende

Onder redactie van: BeneluxSpoor.net / Auteur: Ronald Koerts


Een mooie grote ruimte en een groot baanplan (het sporenplan, inclusief scenery, onderbouw en bedrading) zijn niet genoeg om een mooie baan te bouwen. U moet gaan nadenken over de haalbaarheid van het project. Want u vraagt zich af: Kan ik het wel betalen? Is het niet te moeilijk wat ik wil? Hoe lang wil ik er over bouwen?
Dat soort vragen moet U zichzelf stellen. Na het opstellen van de begroting moet u gaan beslissen of u het totaalbedrag er aan uit wilt, en kunt, geven.

ArsTECNICA Anlage1.jpg
Afbeelding: 01
Modelbaan van Ars Technica in Loshein/Eifel
Fotograaf: Euro Tecnica
Bron: wikimedia.org CCimage.jpg


Proefbaan

Over het algemeen is het advies: begin niet meteen met een modelbaan die de gehele modeltreinenkamer in beslag neemt, maar begin met een proefbaan waarmee u de verschillende technieken kunt uitproberen. Veel onderdelen van de proefbaan kunnen dan weer gebruikt worden in de echte modelbaan.


Technische haalbaarheid

Er komt een moment dat u toch een keer moet gaan bekijken of het baanplan haalbaar is. Daarvoor moet u eerst een aantal ontwerpen maken, voordat u de kosten van uw plannen kunt uitrekenen. Sommige mensen ontwerpen en werken complete ontwerpen helemaal uit en weten zo op de Euro nauwkeurig hoeveel het ontwerp kost (gaat kosten). Een goed baanontwerp bestaat uit de volgende onderdelen:

  • het baanontwerp;
  • het ontwerp van de onderbouwconstructie;
  • het ontwerp voor de bedrading;
  • het ontwerp van de scenery.


Het baanontwerp

Dit is het hart van uw plannen. U moet altijd controleren of het baanplan uitvoerbaar is. En dan vraagt u zich af: Is het niet te moeilijk? Kan ik overal nog bij na het bouwen? Heb ik geen moeilijke technische oplossingen nodig, zoals een keerlusschakeling? Kan ik nog met de hand rijden of moet alles automatisch gestuurd worden?
Het kan zijn dat u uw plannen moet aanpassen, omdat bijvoorbeeld de onderbouwconstructie in de weg zit.

Het ontwerp van de onderbouwconstructie

U hoeft hier geen ontwerp van te maken, maar het is wel verstandig om te doen. Zo kunt u namelijk controleren of de onderbouwconstructie niet in de weg zit voor de aandrijvingen van de wissels, de doorrijdhoogte tussen de verschillende niveaus voldoende is, of dat de wissels niet over de scheiding van twee modulebakken heen liggen. Waar u het beste een mangat kunt maken, om toch nog overal gemakkelijk bij te kunnen komen. Daarnaast weet u hoeveel hout, en van welke afmetingen, u nodig heeft om uw baan te maken.

Het ontwerp voor de bedrading

De meeste mensen maken geen ontwerp voor de bedrading. Het advies is er wel over na te denken hoe de diverse draden naar welke onderdelen gaan, kortom; welke route ze moeten volgen.

Het ontwerp van de Scenery

Meestal wordt dit onderdeel al voor een groot deel meegenomen in het baanontwerp. Want waar komen de bergen? Hoe gaat u de treinen laten verdwijnen? (zie: Coulissen en verdwijnpunten bij 'Meer informatie). Welke huizen gaat u gebruiken, enzovoort.


Het kostenaspect: de begroting

Ieder baanplan kost geld, zo simpel is dat. Nu hebben de meeste mensen geen geldboom achter in de tuin groeien. Daarom moet er een goede begroting komen. In de begroting moet ook alles opgenomen worden wat u kunt bedenken. Het verdelen in een aantal hoofdstukken zal het maken van een begroting eenvoudiger maken:

  • kosten van de onderbouwconstructie;
  • kosten van de rails;
  • kosten van de besturing;
  • kosten van het ballasten;
  • kosten van de seinen;
  • kosten van de bedrading;
  • kosten van de scenery;
  • kosten van de extra voedingen;
  • kosten van verlichting boven de treinentafel;
  • kosten van de extra stopcontacten;
  • kosten van diversen.


Als voorbeeld geven we hier een financiëel overzichtje, wat we op een Engelse website vonden en wat een goed houvast is voor een beginner:

Citaat:

"Modelbouw behoeft niet persé duur te zijn, dat hangt ook van jezelf af. Hoe meer je zelf doet, des te lager zijn de kosten. Mijn eigen baantje kostte ongeveer €400 (afgezien van de ontelbare manuren!).

Een gelijk bedrag heb ik ook uitgegeven aan rollend materiaal. Dat is in de loop van de jaren aangeschaft, waardoor het betaalbaar bleef. Het beste bewaar je dat in de originele verpakking. Daarin zijn ze niet alleen beschermd tegen beschadigingen,, maar ze blijven in uitstekende conditie en vermeerderen soms nog in waarde! Sommige personen kopen rollend materiaal als een soort van belegging, maar naar mijn mening moet het rijden en de modelspoorder plezier in zijn hobby geven. Dat is nóg meer waard!

De door mij gemaakte kosten laten zich als volgt onderverdelen:

Basis en onderbouw: €30 (zelfbouw)

Railmateriaal: Wissels €75 Rechte rails €50 Gebogen rails €40

Elektronica: Rijregelaars €80; Wisselaandrijving €40 voor zes wissels, met schakelaars; Draad €15 (heel veel)

Gebouwen: Station €20; Huis €10; Brug €10

Scenery: Gras €15; Ballast €10; Bomen €2 per stuk; Verf €10

Rollend materieel: Gemiddelde goederenwagen €20; Rijtuig €20; Treinstel €50 (als je een koopje op de kop tikt, anders €100-150)


TIPS:

Het is een goed idee om bij het kopen wat rond te kijken. Prijzen kunnen nogal verschillend zijn, vooral bij uitverkopen, 'actieweken' en winkelopruiming. Bij veel winkels vind je goedkoper, ongebruikt materiaal, maar zonder verpakking. Wanneer de waarde in de toekomst je niet interesseert, dan is dat geen probleem. Ga je je rollend materieel gebruiken, dan treden er sowieso beschadigingen op."

Einde Citaat.

Kosten van de onderbouwconstructie

Over deze post wordt soms wel heel gemakkelijk gedacht. Even wat houten platen en latten kopen bij de plaatselijke bouwmarkt en we kunnen beginnen. Ja en nee, is het goede antwoord. Met een ontwerp van de onderbouw in de hand weet u precies wat voor materialen u nodig heeft. Daarbij moet bedacht worden dat bijvoorbeeld MDF-platen goedkoper zijn dan (populieren- of vuren-) multiplexplaten. Wilt u een indicatie wat hout kost, dan kunt u eens informeren bij de plaatselijke bouwmarkt.

Kosten van rails

Uit uw baanplan komen de aantallen railsstukken en wissels die u nodig heeft voor het realiseren van uw plannen. De kosten hangen natuurlijk af van het feit of u alle rails nieuw of tweedehands koopt. Daarnaast zijn er grote verschillen in prijzen tussen de diverse merken. Dit is mede afhankelijk van de keuze van het systeem, bijvoorbeeld voor meer natuurgetrouwe rails en wissels. Bij veel fabrikanten staan op de website de adviesprijzen van de rails vermeld. Dit geeft meestal een goede indicatie van de kosten van uw baanplan.

Kosten van de besturing

Dit hangt helemaal af van wat u uiteindelijk wilt. Wilt u analoog of digitaal gaan rijden? Hoe ver wilt u gaan met digitaal rijden? U kunt natuurlijk de wens hebben om de mooiste en meest uitgebreide digitale centrale aan te schaffen, maar daar hoort een prijskaartje bij. U kunt er ook voor kiezen om te beginnen met een kleine (instap) digitale centrale en deze dan later verkopen, en daarna een nieuwe, uitgebreidere centrale aan te schaffen. Een goede keuze kan zijn om een complete startset te kopen. Hierin vindt u meestal alles om meteen digitaal te kunnen beginnen en de sets zijn meestal ook goedkoper dan wanneer u alles los koopt.

Als u de bestaande locomotieven moet ombouwen naar digitaal, moet u extra kosten rekenen voor het ombouwen naar digitaal. Wanneer u het laat doen, dan kost dat meer dan wanneer u het zelf doet.

Ook dient u te kijken naar de kosten van S88-printen of LocoNet-printen, wisseldecoders, wisselaandrijvingen etc. Daarnaast kan er een (soms aanzienlijk) prijsverschil zijn tussen alles kant-en-klaar kopen of een (deel) zelf te bouwen. Zelf bouwen moet u dan natuurlijk wel aandurven.

Kosten van het ballasten

Veel mensen denken nu: Moet dat echt? Dit is een moeilijke post, omdat het afhangt van de railssoorten of u überhaupt wilt gaan ballasten. Bij grote baanplannen, met veel zichtbare rails, kan het aardig in de papieren lopen. Hoe komt u er achter hoeveel ballast u nodig heeft? Maak een proefstukje met de ballast die u denkt te gaan gebruiken. Na het proefstukje kunt u uitrekenen hoeveel ballast u ongeveer nodig heeft. Sommige mensen kopen het kant-en-klaar bij de modelspoorwinkel, anderen maken het zelf van zand en steentjes.

Kosten van seinen

Op de meeste modelbanen is een station aanwezig. Daarbij heeft u voor de beveiliging van de treinenloop seinen nodig. Een klein stationnetje heeft al twee of drie seinen nodig. Op een hele baan kunnen dan al gauw een tiental (of zelfs tientallen) seinen staan. Wil men digitaal besturen, dan moeten deze seinen aan speciale decoders gekoppeld worden.

Kosten van bedrading

Het aansluiten van de modelbaan op alle besturingselementen, zowel analoog als digitaal, vraagt om bedrading. Van installatiedraad dat bij de bouwmarkt verkrijgbaar is, tot dun koperdraad dat bij elektronicazaken verkrijgbaar is. Hoeveel draad nodig is hangt af van de grootte van de baan. Onder een redelijke modelbaan van 3,00 bij 4,00 meter wordt meestal al snel 500 tot 1000 meter draad gelegd. Daarnaast dient u rekening te houden met het bevestigen van de draden onder de baan.

Kosten van scenery

Denk bij deze post aan de gebouwen, de tunnelportalen die nodig zijn, het gips voor de bergen, het grasmateriaal, bomen, poppetjes (figuurtjes), enzovoort. Veel van deze onderdelen zijn met een beetje creativiteit zelf te maken. De kosten hiervoor hoeven niet zo heel hoog te zijn.

Kosten van extra voedingen

Denk hierbij aan transformatoren voor het voeden van wisseldecoders, wisselaandrijvingen, straatverlichting en de verlichting van bebouwing (huizen e.d.), en de voeding(en) van eventuele boosters bij grotere modelbanen.

Kosten van verlichting boven de treintafel

U kunt de verlichting zo goedkoop- of duur maken als u zelf wilt. Alles van gloeilampen tot dimbare led-verlichting is mogelijk. Om op de kosten te besparen, zou u eens een Kringloopwinkel binnen kunnen lopen, die hebben nog wel eens geschikte verlichting.

Kosten van de extra stopcontacten

Wanneer u een centrale aan gaat schaffen en ook diverse randapparatuur (verlichting en voedingen e.d.) aan wilt gaan sluiten, zult u extra stopcontacten nodig hebben.

Kosten van diversen

Reken hier bijvoorbeeld de kosten voor het gereed maken van de modeltreinkamer. Maar ook alles wat u niet van te voren had bedacht, zoals de aanschaf van extra gereedschap, enz.

Offertes aanvragen

Heeft u redelijk grote plannen, dan kunt u overwegen om bij een aantal modelspoorwinkels een offerte op te vragen voor het leveren van de rails, digitale componenten, enzovoort. Misschien kunt u een korting krijgen omdat u bijvoorbeeld veel spullen in één keer bestelt.

Bij het bekijken van het kostenplaatje kunt u gebruik maken van een handige website (zie: 'Meer informatie).


Budget en plannen

Nu de totaalkosten berekend zijn, heeft u het voor uw modelbaan benodigde budget berekend. Dit zal natuurlijk afwijken van wat u uiteindelijk voor uw modelbaan zult gaan uitgeven. Nu moet u beslissen: wil ik zoveel geld uitgeven aan de modelbaan of moet ik de plannen bijstellen?

Bijstellen

Het bijstellen van de plannen kan natuurlijk door het originele baanplan compleet om te bouwen (te wijzigen) en zo goedkoper te maken. Of u kunt een deel van uw plannen realiseren en dan later de rest uitvoeren. Maar u kunt ook bezuinigingen doorvoeren zoals:

  • andere, goedkopere rails gebruiken;
  • zelfbouwseinen of bouwpakketseinen gebruiken;
  • zelf bomen maken, bijvoorbeeld van zeeschuim;
  • zelf tunnelportalen maken;
  • ander soort wisselaandrijving gebruiken;
  • bij digitaal rijden: een goedkopere centrale aanschaffen en later pas overstappen op een duurdere;
  • bij digitaal rijden: wissels met de hand schakelen i.p.v. via de centrale;
  • bij digitaal rijden: geen terugmelding voor automatisch rijden toepassen, maar later aanschaffen;
  • bij digitaal rijden: bouwpakketten kopen van besturingsonderdelen (zoals S88-printen en wisseldecoders etc.) i.p.v. compleet gebouwde;
  • bij digitaal rijden: de locomotieven gefaseerd ombouwen naar digitaal;
  • enzovoort, mogelijkheden genoeg.


Bekostigen plannen

De meeste mensen sparen voor deze hobby. Gewoon iedere maand iets opzij leggen om dan zo op den duur een loc, trein, centrale of bouwpakket te kunnen aanschaffen. Daarnaast zijn giften van familieleden bij verjaardagen en andere feestelijkheden natuurlijk ook een mogelijkheid. Er zijn maar weinig mensen die alles in één keer kunnen aanschaffen.


Plannen

Na het bepalen van het budget, moet u nu gaan kijken naar uw planning. Hoelang wilt u over het bouwen van uw baan gaan doen. Plan als eerste de aanleg van goede verlichting boven de treinentafel. U kunt nu overal nog gemakkelijk bij komen, en heeft dan het stoffige gaten boren achter de rug, voordat u aan de treinentafel begint. Plan daarna de bouw van de proefbaan, ga daarmee uitgebreid testen. Ga dan starten met de bouw van uw eigenlijke baan. Natuurlijk de onderbouwconstructie eerst, dan het aanbrengen (leggen) en aansluiten van de rails, probeer ervoor te zorgen dat alles eerst goed rijdt en functioneert, voordat er begonnen wordt aan de aankleding van de baan. Daarna kan begonnen worden met het ballasten van de rails en het maken/bouwen van de scenery.



Meer informatie

Encyclopedie:
Scenery
Externe website:
Vergelijken van (bijna) alles wat met modelspoor te maken heeft.




Hoofdpagina  Categorie-index  Index  Menu
Vorige | Volgende
Contact met de redactie: Contact met de redactie