Persoonlijke instellingen

Karton; geen brug te ver

Uit BeneluxSpoor.net - Encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Hoofdpagina  Categorie-index  Index  Menu
Vorige | Volgende

Onder redactie van: BeneluxSpoor.net / Auteur: Wim Hoekema


Laser-cut-karton

De trend van 'laser-cut'-karton-bouwkits zal zich ook dit jaar verder doorzetten. In tegenstelling tot kunststofgebouwen heeft een fabrikant geen dure spuitgietmallen en -machines nodig, en hoeven er niet honderden bouwkits te worden verkocht om de kosten er weer uit te krijgen. Vooral in Duitsland, hebben de modelbaanbouwers het karton herontdekt als materiaal voor fraaie gebouwen en details.

De kwaliteit is natuurlijk honderden keren beter dan van de simpele Pola Quick-bouwsetjes van een halve eeuw geleden. Tegenwoordig maakt men gebruik van lasersnijders, die het basismateriaal (karton voor de grafische industrie) met een extreme precisie kunnen snijden. Relatief kleine oplagen zijn mogelijk en door karton te gebruiken dat al de goede basiskleur van het model heeft, bespaart het de modelbouwer schilderwerk.

Een toonaangevende producent bij onze Oosterburen was Huppertz Modell Bau (HMB). Helaas blijkt Huppertz Modell Bau blijkt niet meer te bestaan begin 2016. Naast eigen producties (zoals de cokesfabriek Hansa), werkte HMB veel in opdracht van de grote merken. Zo werd voor Lenz (goederenloods in schaal 0), Roco (het in Neurenberg aangekondigde kolenmijncomplex Zollern Dortmund) en Märklin (de Märklinfabriek in schaal H0) geproduceerd.

Naast genoemde merken betrok ook Noch lasergesneden bouwsets van HMB. Inmiddels befaamd zijn de fraaie spoorbruggen naar Duits voorbeeld, die in het verleden in de handel kwamen. Ze waren verkrijgbaar o.a. bij Conrad en natuurlijk bij de goed gesorteerde modelspoorwinkel.
In deze bijdrage wordt de bouw van een dergelijke brug beschreven, het is simpeler en sterker dan u denkt.


Benodigd gereedschap:

  • kleine schaar
  • set hobbymesjes
  • houtlijm
  • spateltje
  • bakje of dekseltje waar een kwakje houtlijm in kan (bijv. het dekseltje van een fotorolletje)
  • snijmat op stevige ondergrond.


DSC 0267.jpg
Afbeelding: 01
Zo komt het in huis: een lichtgewicht verpakking, met daarop een lekkermakende foto van het eindresultaat
Foto gemaakt door: Wim Hoekema


Bij het openen van de verpakking zien we een aantal karton-delen, looppaden uit gelaserd hout en twee landhoofden uit hardschuim. De inhoud wordt gecompleteerd door een duidelijke handleiding.

DSC 0270.jpg
Afbeelding: 02
De inhoud van de verpakking
Foto gemaakt door: Wim Hoekema


We bestuderen de handleiding, sorteren het spul en zijn klaar voor de start. De bouw neemt ongeveer 2,5 uur in beslag. Als eerste worden de dwarsverbanden opgezet. Spaarzaam gebruik van houtlijm is mogelijk door een spateltje te gebruiken. Het eerste verband staat; voor het verticaal uitrichten is een blokje handig.

DSC 0271 1.jpg
Afbeelding: 03
De onderdelen gesorteerd
Foto gemaakt door: Wim Hoekema


De dwarsverbanden zitten met minieme bevestigingsstukjes in het raamwerk. Voorzichtig lossnijden (liefst langs een lineaal) en vastlijmen op de daartoe bestemde plaats. Een uitsteeksel valt in een gleuf van het andere onderdeel en de passing is prima.

Let-op.jpg
  LET OP
Zeer belangrijk: draag beschermende handschoenen bij het snijden(!)


DSC 0274.jpg
Afbeelding: 04
Losmaken van de onderdelen
Foto gemaakt door: Wim Hoekema


In een fotodekseltje (het dekseltje van een fotorolletje) o.i.d. wordt wat houtlijm gespoten. Met de spatel (bijv. een oude pincet) wordt hier steeds een beetje uitgehaald om op de verbindingen te strijken.

DSC 0279 1.jpg
Afbeelding: 05
Lijm doseren in het dekseltje
Foto gemaakt door: Wim Hoekema


DSC 0281.jpg
Afbeelding: 06
Aanbrengen van de lijm
Foto gemaakt door: Wim Hoekema


Zo worden alle dwarsverbanden op hun plek gelijmd.

DSC 0282 2.jpg
Afbeelding: 07
Dwarsverbanden lijmen
Foto gemaakt door: Wim Hoekema


De lijm wordt spaarzaam op de te verbinden delen en de koppelstukjes opgebracht. U kunt ook UHU Hart of andere lijm gebruiken, maar houtlijm heeft als voordeel dat het goed in het karton trekt en dat het kleurloos opdroogt.

DSC 0284.jpg
Afbeelding: 08
Het volgende dwarsverband, gereed voor plaatsing
Foto gemaakt door: Wim Hoekema


Geweldig strak heeft de laser de delen uitgesneden. Heb het voorrecht gehad eens bij de productie te kijken en het is werkelijk fascinerend hoe een dergelijk miniem lasertje door het karton heen brandt.

DSC 0287.jpg
Afbeelding: 09
Een dwarsverband
Foto gemaakt door: Wim Hoekema


DSC 0288.jpg
Afbeelding: 10
De onderzijde van het 'wegdek' is nu aan de beurt om te worden geplaatst
Foto gemaakt door: Wim Hoekema


DSC 0289.jpg
Afbeelding: 11
Het werkstuk wordt omgekeerd en het 'wegdek' wordt geplaatst en stevig aangedrukt
Foto gemaakt door: Wim Hoekema


Wanneer deze ruwbouwfase klaar is, even kijken hoe een dergelijke brug staat tussen de landhoofden. De vaalgroene kleur van het vakwerk imiteert de kleur van bruggen - waarop groene zinkverf is aangebracht - prima.

DSC 0291.jpg
Afbeelding: 12
Even voor proef de brug op een landhoof geplaatst
Foto gemaakt door: Wim Hoekema


DSC 0293.jpg
Afbeelding: 13
We gaan vervolgens het vakwerk voor de beide zijkanten uit het raamwerk halen
Foto gemaakt door: Wim Hoekema


DSC 0294.jpg
Afbeelding: 14
Ook hier weer stevig aandrukken en goed in de handleiding kijken of de klinknagelrijen aan de binnen- of buitenzijde moeten komen
Foto gemaakt door: Wim Hoekema


DSC 0295.jpg
Afbeelding: 15
De verbindingsgroeven krijgen vanaf de bovenkant nog een extra kwakje houtlijm.
Foto gemaakt door: Wim Hoekema


DSC 0296.jpg
Afbeelding: 16
Omwille van de stevigheid worden de randen nog even afgekit met houtlijm; rechtstreeks uit het flesje deze keer
Foto gemaakt door: Wim Hoekema


De buitenzijde van het aangebrachte vakwerk wordt nu van houtlijm voorzien, omdat daar een deel tegenaan komt met de klinknagels aan de buitenzijde. Let op dat de dwarsbalken niet van lijm worden voorzien.

DSC 0297.jpg
Afbeelding: 17
Buitenzijde van het vakwerk wordt van houtlijm voorzien
Foto gemaakt door: Wim Hoekema


De kanten met de klinknagels worden bevestigd. De klinknagels worden in de lasertechniek overigens gevormd door het materiaal om de klinknagels op een paar tienden van millimeters weg te laseren, waardoor de puntjes blijven staan. De buitenzijde van het aangebrachte vakwerk wordt nu van houtlijm voorzien, omdat daar een deel tegenaan komt met de klinknagels aan de buitenzijde. Let op dat de dwarsbalken niet van lijm worden voorzien.

DSC 0298.jpg
Afbeelding: 18
De kanten met de klinknagels op hun plaats aanbrengen
Foto gemaakt door: Wim Hoekema


DSC 0299.jpg
Afbeelding: 19
Het brugdek wordt geplaatst. In het midden komt straks het spoor, aan weerszijden de onderhoudslooppaden
Foto gemaakt door: Wim Hoekema


DSC 0300 2.jpg
Afbeelding: 20
Om het brugdek te bevestigen wordt ook weer spaarzaam houtlijm aan de onderzijde opgebracht
Foto gemaakt door: Wim Hoekema


DSC 0302.jpg
Afbeelding: 21
Vervolgens mag 'de hand van de meester' het spul even flink aandrukken, waardoor de hechting van de lijm optimaal is
Foto gemaakt door: Wim Hoekema


DSC 0303.jpg
Afbeelding: 22
Als volgende stap worden de looppaden geplaatst. Kleine plankjes, die gelukkig niet stuk-voor-stuk, maar als strip worden opgelijmd
Foto gemaakt door: Wim Hoekema


DSC 0304 2.jpg
Afbeelding: 23
De staanders van de leuningen zijn met weinig (snij-)kracht uit hun raamwerk te lossen
Foto gemaakt door: Wim Hoekema


DSC 0305 3.jpg
Afbeelding: 24
Weinig druk uitoefenen dus. Verknalt u per ongeluk een staandertje, dan zijn er in totaal twee extra in het raamwerk opgenomen
Foto gemaakt door: Wim Hoekema


DSC 0306 2.jpg
Afbeelding: 25
De staanders worden op de brug gelijmd
Foto gemaakt door: Wim Hoekema


Let er op dat ze recht komen te staan. Eventueel is er straks nog wel wat bij te buigen, maar het kan net zo goed meteen recht geplaatst worden.

DSC 0307.jpg
Afbeelding: 26
De leuning wordt aan de staanders bevestigd
Foto gemaakt door: Wim Hoekema


DSC 0308.jpg
Afbeelding: 27
Het begint er waarachtig al wat op te lijken
Foto gemaakt door: Wim Hoekema


DSC 0309 3.jpg
Afbeelding: 28
Ai, nu blijkt raamwerk H uit de handleiding niet in de doos te zitten
Foto gemaakt door: Wim Hoekema


Geen nood, Noch even mailen en dan is het voor het eind van de week in huis. Gelukkig zijn het de klinknagelplaten die als laatste worden opgelijmd, dat kan dus best even uitstel lijden.


DSC 0310.jpg
Afbeelding: 29
De klinknagelplaten die de driehoeksverbindingen vormen (onderdeel I) zijn wel aanwezig en dus plakken we dan eerst die maar op de brug
Foto gemaakt door: Wim Hoekema


DSC 0311.jpg
Afbeelding: 30
Drie dotjes lijm en de verbindingsplaten zitten op hun plek
Foto gemaakt door: Wim Hoekema


Zo ziet het er dan uit. Helaas bevat de set geen wielgeleiders (ontsporingsgeleiders) en afdekplaten voor het brugdek. Met profielen uit polystyreen of messing en 'Riffelblech' van Brawa kunt u hier zelf nog wat leuks van maken. Dan is de brug gereed. Opvallend is de sterkte van de constructie: bij een zware loc ziet u geen enkele doorbuiging. Op mijn toekomstige baan zal de brug in de 'Nebenbahn' worden geplaatst en een rustiek riviertje en -weggetje overspannen. Dan nog een waasje verf spuiten (stof en roest) en de brug kan doen wat 'hij' moet doen: afstand overbruggen.

DSC 0312.jpg
Afbeelding: 31
Het eindresultaat: een prachtige spoorbrug
Foto gemaakt door: Wim Hoekema


Hopelijk is met deze reportage aangetoond dat de kartonkits eenvoudig te bouwen en te bewerken zijn. Zoals in de inleiding gezegd, komen er ook dit jaar in Neurenberg weer vele scenery-sets, waarbij karton het basismateriaal is. Probeer het zelf maar eens; het is leuk!

Let-op.jpg
  LET OP
Vergeet niet om de gebruiksaanwijzingen en waarschuwingen van de fabrikanten te lezen en ze ALTIJD op te volgen.

Dat voorkomt veel ongevallen, schade en droefenis.



Meer informatie

Encyclopedie:
De bouw van een spoorkraan


Gerelateerde termen: Marklin, Maerklin, Mærklin



Hoofdpagina  Categorie-index  Index  Menu
Vorige | Volgende
Contact met de redactie: Contact met de redactie