Persoonlijke instellingen

Treinbesturingssoftware: verschil tussen versies

Uit BeneluxSpoor.net - Encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
k
 
(191 tussenliggende versies door 6 gebruikers niet weergegeven)
Regel 1: Regel 1:
<small><center>'''[[E10.09 - Keerlus]] - Vorige | Volgende - [[E11 - Methoden, technieken en materialen]]'''</center>
+
{{Koptekst
----
+
|Vorige= Draaischijf
<small>Onder redactie van: BeneluxSpoor.net / Auteur : Ronald Koerts </small></small>
+
|Volgende= Seinen digitaliseren
----
+
|VorigeMenu= Keerlus
 +
|Auteur= Ronald Koerts
 +
|Update= Fred Eikelboom
 +
}}
 +
{{Inhoudsopgave||Klein}}
  
>>>>>>>> In bewerking door Fred. 21-2. 19:48 uur. <<<<<<<
+
=== Inleiding ===
 +
'''Treinbesturingssoftware''' is niet iets van de laatste jaren. Het bestaat al sinds de komst van de eerste personal computers. Al vanaf eind jaren 1970 biedt de 'Hobby Computer Club! Modelbaan-automatisering gg' (gg=Gebruikers Groep) een systeem aan om modeltreinen via de computer te besturen.
 +
{{Afbeelding
 +
|Bestand= G.Hammers.png
 +
|Grootte= Normaal
 +
|Volgnummer= 01
 +
|Maker= Gerhard Hammers
 +
|Omschrijving= Computer met modelbaan
 +
}}
 +
In de loop der jaren zijn de technieken veranderd en verbeterd, maar het basisprincipe blijft hetzelfde. Computergestuurd rijden nam een grote vlucht met de brede beschikbaarheid van computers, vrij verkrijgbare software en goedkopere digitale systemen die direct op de computer aan te sluiten waren. De huidige software is zeer uitgebreid en de mogelijkheden zijn eigenlijk oneindig.
  
 +
=== Analoog of digitaal? ===
 +
Bij het aansturen van modeltreinen via de computer denkt men als eerste aan 'digitaal' rijden. Dat hoeft echter niet. Er zijn ook systemen waarbij een analoge trein bestuurd kan worden via de computer. Hiervoor is gebruik te maken van het systeem van de HCCM, MpC Classic van Gahler und Ringstmeier, MIRACOS of het Dinamo-systeem van Leon Van Perlo (zie [[Treinbesturingssoftware#Meer informatie|'Meer informatie']]). Dit zijn wel de bekendste computergestuurde analoge blokgestuurde systemen. Net zoals met een standaard transformator, worden de treinen in de blokken gestuurd door de spanning op de rails te verhogen (sneller te laten rijden) of te verlagen (langzamer te laten rijden). Dit noemt men ook wel '[[blokgestuurd rijden]]'.
  
 +
Het aansturen via een digitaal systeem kent een paar verschillen ten opzichte van het analoog rijden. Bij digitale systemen staat er een blokgolfvormige spanning op de rails; deze spanning wordt geproduceerd door de centrale unit. In de blokgolf zijn gegevens gecodeerd, bestaande uit een adres en een commando. In de locomotieven zijn decoders (minicomputers) ingebouwd, ieder met een uniek adres, die 'luisteren' naar het signaal op de rails. De centrale geeft de decoder (het adres) in de locomotief commando's zodat deze 'weet' wat te doen (rijden, stoppen, rijrichting wijzigen, lichten aan, enz …). Dit noemt men ook wel '[[treingestuurd rijden]]'.
  
'''Inleiding'''
+
=== Hoe beginnen, groot of klein? ===
 +
Het algemene advies voor het beginnen met het besturen van de treinen met de computer is: begin eenvoudig. Maak een simpele treintafel en leg daarop een [[Basisvormen modelbanen#Het ovaal|ovaal]] met een inhaalspoor. Daarmee is dan te experimenteren met het rijden/besturen van meerdere treinen, het indelen van de modelbaan in blokken en het invoeren van de gegevens in de software. Daarna kan worden overgestapt op de bouw van een 'echte' baan of het ovaal kan worden uitgebouwd tot een grotere baan.
  
Het besturen van modeltreinen met de computer is niet iets van de laatste jaren. Dit gebeurt al sinds de komst van de eerste personal computer. Vanaf eind jaren 70 biedt de “Hobby Computer Club! modelbaanautomatisering gg” een systeem aan om modeltreinen via de computer te besturen. In de loop van de jaren zijn de technieken veranderd en verbeterd maar het basisprincipe blijft hetzelfde. Een grotere vlucht van het computergestuurd rijden kwam met de betere beschikbaarheid van de computers, vrij verkrijgbare software en goedkopere digitale systemen die direct op de computer aan te sluiten zijn. De huidige software is zeer uitgebreid en de mogelijkheden zijn eigenlijk oneindig.  
+
=== Kost het veel geld? ===
 +
Als alles voor een grote baan kant-en-klaar gekocht wordt dan kost het inderdaad behoorlijk wat geld. Zelf bouwen van terug/bezetmelders en wisseldecoders, gratis software, een oude PC en een 2ehands digitaal beginsetje is ook mogelijk. Dan zou met een kleine modelbaan voor minder dan &euro;300 de eerste trein computergestuurd digitaal kunnen rijden.
 +
 +
=== De software: gratis of betalen? ===
 +
De keuze blijft bestaan tussen commerciële en vrij verkrijgbare softwarepakketten. De kosten van de commerciële pakketten variëren van een paar tientjes tot enkele honderden Euro's. Enkele vaak gestelde vagen zijn:
 +
:* ''Zijn deze commerciële pakketten beter dan de vrij verkrijgbare pakketten?'' Nee, als bijvoorbeeld Miniworld Rotterdam al rijdt met een vrij verkrijgbaar pakket, hoe slecht kan het zijn?
 +
:* ''Is er betere ondersteuning wanneer er voor betaald wordt?'' Nee, soms werkt een Internetforum sneller dan aankloppen bij een bedrijf.  
 +
:* ''Het installeren van de software, nieuwe updates en bugfixes is slechter bij de vrij verkrijgbare pakketten?'' Hoeft niet, ook hier kan soms sneller ingesprongen worden bij problemen. Bij vrij verkrijgbare software zijn updates en bugfixes helemaal gratis, bij commerciële pakketten moet er meestal een klein bedrag betaald worden om een update te verkrijgen.
 +
:* ''Als de makers van het vrij verkrijgbare pakket ermee stoppen, dan kan ik niets meer!'' Dat valt mee, de software blijft gewoon werken, maar er worden geen nieuwe versies meer gemaakt. Ditzelfde kan gebeuren met een commercieël pakket. Het bedrijf kan ook failliet gaan of stoppen met de ondersteuning van de software.
  
'''Kan het analoog of moet het digitaal?'''
+
=== Is er alleen maar automatisch te rijden? ===
 +
Bij de meeste softwarepakketten is het mogelijk, naast het automatisch rijden, ook nog 'met de hand' te rijden, of het omzetten van wissels met de hand te doen.
 +
:* ''Automatisch rijden:'' hierbij worden alle treinbewegingen door de computer geregeld en uitgevoerd. Bij de meeste pakketten is volgens een uitgebreide dienstregeling te rijden, compleet met 'modeltijd'.
 +
:* ''Half automatisch:'' bij sommige pakketten, waaronder 'Koploper' van Pahasoft, kan de software reageren op een extern bedieningspaneel. Dit betekent dat bijvoorbeeld een wisselstraat is in te stellen, er kan een trein weg laten rijden rijdt en waar hij naar toe gaat.
 +
:* ''Handmatig:'' Bij de meeste pakketten is het mogelijk om de software te laten reageren op een handregelaar. Met de regelaar is dan handmatig met één of meerdere locomotieven te rijden.
 +
:* ''Aleen wissels bedienen'': er kan voor gekozen worden om de wissels digitaal om te zetten. Het voordeel is dat op een scherm de (juiste) stand van de wissels te zien is en dat wisselstraten in te stellen zijn.
  
Bij het aansturen van modeltreinen via de computer denkt men als eerste aan digitaal rijden. Dat hoeft niet! Er zijn systemen waarbij een analoge trein bestuurd kan worden via de computer. Het systeem van de HCCM (link: http://modelbaan.hcc.nl/) en het dinamo-systeem van “Van Perlo Elektronica en Besturingstechniek” (link: http://dinamo.vanperlo.net/) zijn wel de bekendste computergestuurde analoge blokgestuurde systemen. Zoals met een standaard transformator worden de treinen in de blokken gestuurd door de spanning op de rails te verhogen (sneller te laten rijden) of te verlagen (langzamer te laten rijden). Dit noemt men ook wel “Blokgestuurd”.  
+
=== Wat is er nodig? ===
 +
Voor het automatisch besturen van de modelbaan met treinbesturingssoftware zijn een aantal extra zaken nodig. Uitgaande van een treingestuurd digitaal systeem dat in de standaard modelspoorwinkel te koop is, dus geen HCCM of Dinamo-systeem dat (deels) zelf nog in elkaar gesoldeerd moet worden. Om te beginnen is dan in het kort het volgende nodig:
 +
:# Een digitale centrale: Een centrale van een bekende fabrikant met PC aansluiting, een centrale op basis van MRDirect of een hulpprint om de centrale te koppelen aan de computer. Zie het artikel ''Centrales'' bij [[Treinbesturingssoftware#Meer informatie|'Meer informatie']].
 +
:# Een systeem voor plaatsbepaling: dat moet in of onder de baan gemonteerd worden, anders 'weet' de software niet waar de treinen zich op de baan bevinden. Voor de positiebepaling is gebruik te maken van terug-/bezetmelders. De terug-/bezetmelders zijn aangesloten op de centrale c.q. hulpprint en geven een signaal aan de centrale wanneer een contact gesloten wordt. Zie het artikel ''Terugmelding en/of bezetmelding'' bij [[Treinbesturingssoftware#Meer informatie|'Meer informatie']].
 +
:# Wisseldecoders: om de wissels in de baan te kunnen omzetten, moeten deze op een wisseldecoder worden aangesloten waarmee de software het wissel kan omzetten. Zie het artikel ''Wissels digitaliseren'' bij [[Treinbesturingssoftware#Meer informatie|'Meer informatie']].
 +
:# Een PC of Laptop: dit is voor de software om de treinbesturingssoftware te laten werken. Er is niet de nieuwste of zwaarste PC of Laptop nodig om de software te kunnen draaien. De meeste pakketten nemen genoegen met een oudere computer. Het gaat er om met welk besturingssysteem van de computer (bijvoorbeeld Windows 98/Windows 2000/Windows XP, Linux, Apple OS) wordt gewerkt. Dat geeft meestal de doorslag. Het kan wel voorkomen dat nieuwere versies van een pakket niet meer op oudere systemen werken.
 +
:# Software: de huidige software draait tegenwoordig allemaal zeker op Windows, daarnaast zijn er ook pakketten die onder Linux of een Apple OS werken. De meeste pakketten stellen nauwelijks eisen aan het besturingssysteem dat op de computer moet staan. Tegenwoordig is er keuze uit vele tientallen softwarepakketten. Deze kunnen zowel commercieel (betaald) als gratis/vrij verkrijgbaar zijn.
 +
:# Heel veel geduld en vrije tijd: de baan moet aangepast- of voorbereid worden op het besturen met de computer. Dat betekent bij opbouw van de baan het op logische wijze indelen in blokken en het aanbrengen van de bedrading. Dan de baangegevens invoeren in de computer en controleren.
  
Het aansturen via een digitaalsysteem kent een paar verschillen ten opzichte van het analoog rijden. Bij digitale systemen staat er een constante spanning op de rails. Naast de constante spanning  wordt een signaal op de rails gezet, dit wordt geproduceerd door de centrale unit. In de locomotieven zijn decoders (minicomputers) ingebouwd die luisteren naar het signaal op de rails. De centrale geeft iedere locomotief commando’s wat te doen (rijden, stoppen, lichten aan, richting wijzigen, enz…). Dit noemt men ook wel “treingestuurd”.
+
=== Alleen voor treinen? ===
 +
Nee, in principe kunnen met alle treinbesturingssoftware ook aangepaste modelauto's van bijvoorbeeld het ''[[Faller Car System]]'' aangestuurd worden. Dit is een ontwikkeling die bijvoorbeeld wordt gebruikt bij de grotere tentoonstellingsbanen als ''Miniworld Rotterdam'' en ''Miniatuurwelt'' Hamburg. De werking is bijna hetzelfde als bij modeltreinen. Net als bij de treinen krijgt de auto een decoder die opdrachten van de centrale/computersoftware uitvoert. De weg voor de auto's moet worden aangepast, zodat een draad (die in de weg geplaatst is), de opdrachten kan verzenden en de weg verdeeld wordt in blokken. Een aantal pakketten is aangepast op het gebruik met de autosystemen, zoals de aansturing van verkeerslichten, enzovoort.
  
'''Hoe begin je? Groot of klein?'''
+
=== De softwarepakketten ===
 +
Hieronder volgt een klein overzicht van een aantal pakketten die verkrijgbaar zijn. Ieder pakket heeft zijn voor- en nadelen. In deze lijst staan niet alle pakketten genoemd en ze is dus verre van compleet, maar geeft een indicatie van wat beschikbaar is:
  
Het algemene advies voor het beginnen met het besturen van je treinen met de computer is: Begin heel eenvoudig… Maak een simpele treintafel en leg daarop een leuk testovaaltje met een inhaalspoor. Daarmee kan je dan van hartelust experimenteren met het rijden van meerdere treinen, het indelen van de modelbaan in blokken en het invoeren van de gegevens in de software. Daarna kan je overstappen op de bouw van je echte baan of juist het testovaaltje uitbouwen tot een mooie baan.
+
::{|
 +
|width="125"|'''Naam'''
 +
| Koploper.
 +
|-
 +
| '''Leverancier'''
 +
| PaHaSoft.
 +
|-
 +
| '''Kosten'''
 +
| Geen kosten, vrij verkrijgbaar.
 +
|-
 +
| '''Website'''
 +
| [http://www.pahasoft.nl Pahasoft].
 +
|-
 +
| '''Taal'''
 +
| Nederlands.
 +
|-
 +
| '''Ondersteuning'''
 +
| Via de website en het Koploperforum.
 +
|-valign="top"
 +
| '''Opmerkingen'''
 +
| Dit is een pakket dat in Nederland vrij bekend is maar de ontwikkeling is gestopt. Voor een beginner zijn er speciale handleidingen waarin stap-voor-stap de mogelijkheden van het programma uitgelegd worden. Dit pakket wordt ook gebruikt bij Miniworld Rotterdam.
 +
|-
 +
|}
 +
::{|
 +
|width="125"|'''Naam'''
 +
| RocRail.
 +
|-
 +
| '''Leverancier'''
 +
| RocRail.
 +
|-
 +
| '''Kosten'''
 +
| Geen kosten, vrij verkrijgbaar.
 +
|-
 +
| '''Website'''
 +
| [http://www.rocrail.net Rocrail].
 +
|-
 +
| '''Taal'''
 +
| Diverse talen, waaronder Nederlands.
 +
|-
 +
| '''Ondersteuning'''
 +
| Via de website en Fora van RocRail. Zie ook het artikel ''Cursussen en handleidingen'' of download het pdf-bestand 'Digitale modelspoorbaanbesturing met Rocrail' bij [[Treinbesturingssoftware#Meer informatie|'Meer informatie']].
 +
|-
 +
| '''Opmerkingen'''
 +
| Dit is een 'Open Source'-pakket dat vrij gedownload kan worden. De gebruiker kan zelf helpen met de ontwikkeling van het programma. Het draait onder verschillende besturingssystemen zoals Windows, Linux en Apple OS.
 +
|-
 +
|}
  
'''Kost het veel geld?'''
+
::{|
 +
|width="125"|'''Naam'''
 +
| iTrain.
 +
|-
 +
| '''Leverancier'''
 +
| Berros.
 +
|-
 +
| '''Kosten'''
 +
|&euro;99 tot &euro;299 (eind 2017).
 +
|-
 +
| '''Website'''
 +
| [http://berros.eu/itrain/nl Itrain].
 +
|-
 +
| '''Taal'''
 +
| Diverse talen, waaronder Nederlands.
 +
|-
 +
| '''Ondersteuning'''
 +
| Via de leverancier.
 +
|-
 +
| '''Opmerkingen'''
 +
| Draait op meerdere besturingssystemen. Kan uitgeprobeerd worden met een tijdelijke licentie.
 +
|-
 +
|}
 +
::{|
 +
|width="125"|'''Naam'''
 +
| Win-Digipet.
 +
|-
 +
| '''Leverancier'''
 +
| Firma WinDigipet.
 +
|-
 +
| '''Kosten'''
 +
| &euro;119 tot &euro;449 (begin 2015).
 +
|-
 +
| '''Website'''
 +
| [http://www.windigipet.de WinDigipet].
 +
|-
 +
| '''Taal'''
 +
| Diverse talen, oorspronkelijk Duits, nu ook in het Nederlands.
 +
|-
 +
| '''Ondersteuning'''
 +
| Via diverse fora op Internet.
 +
|-valign="top"
 +
| '''Opmerkingen'''
 +
| Deze software is ook te gebruiken voor het besturen van aangepaste versies van het Faller Car System.
 +
|-
 +
|}
 +
::{|
 +
|width="125"|'''Naam'''
 +
| Railroad & Co Traincontroller.
 +
|-
 +
| '''Leverancier'''
 +
| Freiwald Software.
 +
|-
 +
| '''Kosten'''
 +
| &euro;111 tot &euro;509 (begin 2015).
 +
|-
 +
| '''Website'''
 +
| [http://www.freiwald.com Railroad & Co].
 +
|-
 +
| '''Taal'''
 +
| Duits / Engels.
 +
|-
 +
| '''Ondersteuning'''
 +
| Via de website & diverse fora op Internet.
 +
|-valign="top"
 +
| '''Opmerkingen'''
 +
| In verschillende smaken te verkrijgen. Er is een aparte versie gemaakt voor Roco/Fleischmann voor hun digitale systeem 'RocoMotion'. Dit wordt daarmee geleverd.
 +
|-
 +
|}
 +
::{|
 +
|width="125"|'''Naam'''
 +
| The JMRI-project.
 +
|-
 +
| '''Leverancier'''
 +
| JMRI.
 +
|-
 +
| '''Kosten'''
 +
| Geen Kosten. Vrij verkrijgbaar.
 +
|-
 +
| '''Website'''
 +
| [http://jmri.sourceforge.net/ JMRI].
 +
|-
 +
| '''Taal'''
 +
| Engels
 +
|-
 +
| '''Ondersteuning'''
 +
| Via de Website en diverse fora
 +
|-valign="top"
 +
| '''Opmerkingen'''
 +
| Een pakket dat continu in ontwikkeling is. Werkt op alle besturingssystemen waar Java op ge&iuml;nstalleerd is. Ontwerpen gemaakt in XtrkCad kunnen worden gebruikt in JMRI.
 +
|-
 +
|}
 +
=== Het basisprincipe ===
 +
Alle softwarepakketten werken volgens hetzelfde basisprincipe, gebaseerd op de beveiliging van de 'grote' spoorwegen. Daarbij wordt een traject tussen twee stations opgedeeld in één of meerdere logische stukken, de zogenaamde 'blokken'. In één blok mag zich nooit meer dan één trein bevinden. Om de machinist van de trein te laten weten dat een blok vrij is om in te rijden, gebruikt men seinen. Bij een bezet blok geeft het sein 'rood' aan en mag een trein niet in dat blok komen en moet wachten totdat het blok vrij is. Zo wordt voorkomen dat de treinen met elkaar botsen.
 +
{{Afbeelding
 +
|Bestand= Rk_beneluxspoor_principe_blokken.jpg
 +
|Grootte= Zeer Groot
 +
|Omschrijving= De werking van blokken
 +
|Volgnummer= 02
 +
|Type= Tekening
 +
|Maker= Ronald Koerts
 +
}}
 +
Dit principe wordt ook toegepast bij de modelbaan. De modelbaan wordt opgedeeld in een aantal blokken. Via modules onder de baan en een computer-interface of digitale centrale wordt de complete modelbaan aangesloten op de computer. Op de computer draait de treinbesturingssoftware die de treinen via de computer-interface c.q. centrale aanstuurt. Via de modules krijgt de computer door dat een blok bezet is en dat er dus geen tweede trein in dat blok mag komen. De volgende trein mag niet eerder het blok in dan wanneer het blok weer vrij is.
  
Je kan het zo gek maken als je zelf wilt. Dat betekent dat je alles in de winkels  kant en klaar gebouwd kan kopen en dan kost het inderdaad redelijk wat geld. Je kan ook werken met zelfbouw terug/bezetmelders en wisseldecoders, gratis software, een oude PC en een mooi digitaal beginsetje. Dan zou je met een kleine modelbaan voor minder dan 300 euro je eerste trein computergestuurd digitaal kunnen laten rijden.  
+
=== Blokken ===
 +
De modelbaan moet logisch in blokken verdeeld worden. Ieder softwarepakket stelt zijn eigen eisen aan een blok. Bij de meeste softwarepakketten moet het blok minimaal één (bezet)meldpunt hebben, hiermee kan gedetecteerd worden of een trein het blok ingereden is. De meeste pakketten geven de voorkeur aan minimaal twee (bezet)meldpunten per blok. Het is verstandig om de blokken zo groot te maken dat de langste trein die op de baan rijdt geheel in een blok past.
  
'''De software: Gratis of betalen?'''
+
=== Wissels ===
 +
Wissels dienen aangesloten te worden op een wisseldecoder. Deze decoder wordt ingevoerd in het softwarepakket, waardoor deze aangestuurd kan worden. Bij de meeste pakketten moet worden aangeven van welk blok naar welk blok gereden kan worden.
  
Je blijft de keuze houden tussen commerciële pakketten en vrij verkrijgbare pakketten. Dat is voor eenieder een persoonlijke keuze. De commerciële pakketten kosten van een paar tientjes tot enkele honderden euro’s.  
+
=== Seinen ===
 +
In principe staan deze voor de volledigheid langs de digitale baan en datzelfde geldt ook bij het besturen van de baan via de computersoftware. In veel software is het wel mogelijk om een compleet werkend seinstelsel in te voeren, zodat de seinen de juiste seinbeelden tonen. Net als bij het handmatige digitale bedrijf, dienen de seinen aangesloten te zijn op een speciale seindecoder (of op een wisseldecoder).
  
A)  Zijn deze beter dan de vrij verkrijgbare pakketten? Als Railz Miniworld al rijdt met een vrij verkrijgbaar pakket… hoe slecht kan het zijn?
+
=== Ontkoppelaars ===
<br>
+
Als deze zijn aangesloten op een wisseldecoder, kunnen de ontkoppelaars gebruikt worden vanuit de software. Dan is het mogelijk om bijvoorbeeld een locomotief te ontkoppelen van de trein en op het station te laten omlopen.
B)  Krijg je betere ondersteuning als je er voor betaald hebt?  Soms werkt een forum sneller dan aankloppen bij een bedrijf. 
+
{{Download
<br>
+
|Tekst= PDF:
C)  Het installeren van de software, nieuwe updates en bugfixes zijn slechter bij de vrij verkrijgbare pakketten? Hoeft niet, ook hier kan soms sneller ingesprongen worden bij problemen.  Bij een vrij verkrijgbare software zijn updates en bugfixes helemaal gratis, bij commerciële pakketten moet je meestal een klein bedrag neerleggen om een update te krijgen.
+
|LinkNaam= Rocrail
<br>
+
|BestandsNaam= Digitale_modelspoor_besturing_met_Rocrail.pdf
D)  Als de makers van het vrij verkrijgbare pakket ermee stoppen dan kan ik niets meer! Dat valt mee, je kan gewoon blijven  rijden maar er worden geen nieuwe versies gemaakt. Dit zelfde kan je overkomen als je een commercieel pakket koopt. Het bedrijf kan ook stoppen met de ondersteuning van de software.
+
|Breedte= 110px
Het blijft een persoonlijke keuze om voor een bepaald pakket te kiezen.
+
|TekstErNaast= Ja
 
+
}}Digitale modelspoorbaanbesturing met Rocrail
'''Kan je alleen maar automatisch rijden?'''
+
<br clear="all" />
 
+
{{Linkssectie begin
Bij de meeste softwarepakketten is het mogelijk naast het automatisch rijden ook nog met de “hand” te rijden, of het omzetten van wissels met de hand te doen:
+
|Box= AlleenInfo
 
+
}}
A)  Automatisch rijden: Hierbij worden alle treinbewegingen door de computer geregeld en uitgevoerd. Je kan bij de meeste pakketten complete dienstregelingen rijden compleet met “modeltijd”.
+
{{Linkssectie tussenkop
<br>
+
|Koptekst= Encyclopedie:
B)  Half automatisch: Bij sommige pakketten,waaronder pahasoft koploper, kan je de software laten reageren op een extern tableau. Dit betekent dat je bijvoorbeeld een wisselstraat kan stellen, kan bepalen welke trein wegrijdt, waar hij naar toe gaat.
+
}}
<br>
+
{{Link intern
C)  Handmatig: Bij de meeste pakketten is het mogelijk om de software te laten reageren op een handregelaar. Met de regelaar kan je dan handmatig met één of meerdere locomotieven rijden.
+
|Link= Cursussen en handleidingen
<br>
+
|Linknaam= Beginnerscursus RocRail
D)  Alléén de wissels bedienen: Je kan er voor kiezen om je wissels digitaal om te zetten. Het voordeel is dat je op een scherm de (juiste) stand van je wissels ziet, wisselstraten kan instellen.
+
}}
 
+
{{Link intern
'''Wat heb je nodig?'''
+
|Link= Centrales
 
+
|Linknaam= Overzicht van digitale centrales
Voor het besturen van de modelbaan met treinbesturingssoftware heb je een aantal extra zaken nodig. We gaan uit van een normaal “treingestuurd” digitaal systeem, dat gewoon in de standaard modelspoorwinkel te koop is. Geen HCCM of Dinamo-systeem dat je (deels) zelf nog in elkaar moet solderen. Om te beginnen heb je, kort samengevat, het volgende nodig:
+
}}
 
+
{{Link intern
1)  Een digitale centrale: Een centrale van een bekende fabrikant met PC aansluiting, Een centrale op basis van MRDirect of een hulpprint om de centrale te koppelen aan de computer.
+
|Link= Seinen
<br>
+
|Linknaam= Seinen
A)  Digitale centrale met PC aansluiting: Veel fabrikanten, waaronder Märklin, Fleischmann (Twincenter), Roco (Rocomotion), Trix (Mobile Station), Piko hebben een eigen centrale die via een kabel aangesloten kan worden op de PC.  Daarnaast zijn er een aantal fabrikanten van digitale onderdelen die een complete centrale leveren, zoals de ESU ECos, de Uhlenbrock Intellibox, Viessmann Commander.
+
}}
<br>
+
{{Link intern
B)  MRDirect:  Dit is een aparte software, die als digitale centrale fungeert. Na installatie van de software kan de PC hetzelfde of zelfs meer dan de meeste commercieel beschikbare centrales. De software draait al op een laptop/PC met MS-Dos, dus iedere oudere PC zou geschikt moeten zijn. Meer informatie over MRDirect is te vinden op link: http://www.mrdirect.nl
+
|Link= Terugmelding en/of bezetmelding
<br>
+
|Linknaam= Terugmelding op de digitale modelbaan
C)  Via een Hulpprint: Een bekende hulpprint is de S88XpressNetLI van Wim Ros/Karst Drenth voor het aansluiten van een Multimaus op de computer.(link naar Beneluxspoor.net)
+
}}
<br><br>
+
{{Link intern
2)  Een locatie / positiesysteem: dit moet in c.q. onder  de baan gemonteerd worden. Anders weet de software niet waar de treinen zich op de baan bevinden. Voor de positiebepaling kan je gebruik maken van terugmelders/bezetmelders.  Deze melders zijn aangesloten op de centrale c.q.  hulpprint en geven een signaal aan de centrale door als een contact gesloten wordt.
+
|Link= Wissels digitaliseren
<br>
+
|Linknaam= Wissels digitaliseren
A)  Terugmelder:  Als een contact even gesloten wordt zal deze een signaal naar de centrale sturen. Het sluiten van een contact kan gebeuren met een Reed-contacten of een schakelrail.
+
}}
<br>
+
{{Linkssectie scheiding}}
B)  Bezetmelder: Dit is een uitgebreide terugmelder. De bezetmelder detecteert een stroomverbruiker op het spoor en geeft daarbij een signaal naar de centrale. Dit systeem wordt veel gebruikt bij tweerailsystemen. 
+
{{Linkssectie tussenkop
<br><br>
+
|Koptekst= Beneluxspoor.net:
3)  Wisseldecoders:  Om de wissels in je baan te kunnen omzetten, dien je deze met een decoder, de wisseldecoder, aan te sluiten op de centrale. Daardoor kan de software het wissel omzetten.
+
}}
<br><br>
+
{{Link Forum-Meerkeuze
4)  Een PC of laptop:  dit is voor de software om de treinbesturingssoftware te laten werken.  Je hoeft niet de nieuwste of zwaarste PC of laptop aan te schaffen om de software te kunnen draaien. De meeste pakketten nemen genoegen met een oudere computer. Meestal wordt de doorslag gegeven door het besturingssysteem van de computer (bijvoorbeeld Windows 98 / 2000 / XP… , Linux, Apple OS) waarmee je zelf het liefste werkt.
+
|Volgnr = 76
<br><br>
+
|ExtraInfo= Digitaal vraagbaak op het Forum.
5)  Software: De huidige software draait tegenwoordig allemaal zeker onder Windows, daarnaast zijn er ook pakketten die onder Linux of een Apple OS werken. De meeste pakketten stellen nauwelijks eisen aan het besturingssysteem dat op de computer moet staan.  Tegenwoordig heb je de keuze uit vele tientallen softwarepakketten. Deze kunnen zowel commerciëel  (betaald) als gratis / vrij verkrijgbaar zijn. 
+
}}
<br><br>
+
{{Link Forum-Meerkeuze
6)  Heel veel geduld en vrije tijd:  De baan moet aangepast worden of voorbereid worden op het besturen met de computer. Dat betekent bij opbouw van de baan het juist indelen in logische blokken, het aanbrengen van bedrading. Dan de baangegevens invoeren in de computer en controleren.
+
|Volgnr = 77
<br><br>
+
|ExtraInfo= met uitleg over Traincontroller.
'''De softwarepakketten:'''
+
}}
 
+
{{Link Forum-Meerkeuze
Hieronder volgt een klein overzicht van een aantal pakketten die heden ten dage te krijgen zijn. Ieder pakket heeft zijn voor- en nadelen. In deze lijst staan niet alle pakketten genoemd en ze is dus verre van compleet. Maar dit geeft een goede indicatie van wat beschikbaar is:
+
|Volgnr = 78
<br>
+
|ExtraInfo= over het toevoegen van afbeeldingen in Traincontroller.
<table>
+
}}
<tr><td width="125"><strong>Naam</strong></td><td>Koploper</td></tr>
+
{{Linkssectie scheiding}}
<tr><td width="125"><strong>Leverancier</strong></td><td>PaHaSoft</td></tr>
+
{{Linkssectie tussenkop
<tr><td><strong>Kosten</strong></td><td>Geen kosten, vrij verkrijgbaar</td></tr>
+
|Koptekst= Externe website:
<tr><td><strong>Website</strong></td><td>http://www.pahasoft.nl</td></tr>
+
}}
<tr><td><strong>Taal</strong></td><td>Nederlands</td></tr>
+
{{Link Algemeen-Meerkeuze
<tr><td><strong>Ondersteuning</strong></td><td>via de website en het Koploperforum.</td></tr>
+
|Volgnr= 241 <!-- digital-bahn -->
<tr><td valign="top"><strong>Opmerkingen</strong></td><td valign="top">Dit is een pakket dat in Nederland vrij bekend is. Voor een beginner zijn er speciale handleidingen waarin stap voor stap de mogelijkheden van het programma uitgelegd worden. Dit pakket wordt ook gebruikt bij Railz Miniworld.</td></tr>
+
|ExtraInfo= Vergelijking diverse software.
</table>
+
}}
<br>
+
{{Link Algemeen-Meerkeuze
<table>
+
|Volgnr= 239 <!-- freiwald -->
<tr><td width="125"><strong>Naam</strong></td><td>RocRail</td></tr>
+
|ExtraInfo= Traincontroller software.
<tr><td width="125"><strong>Leverancier</strong></td><td>RocRail </td></tr>
+
}}
<tr><td><strong>Kosten</strong></td><td>Geen kosten, vrij verkrijgbaar</td></tr>
+
{{Link Algemeen-Meerkeuze
<tr><td><strong>Website</strong></td><td>http://www.rocrail.net</td></tr>
+
|Volgnr= 28 <!-- mpc-modellba -->
<tr><td><strong>Taal</strong></td><td>Diverse talen waaronder Nederlands.</td></tr>
+
|ExtraInfo= (G&R) (MpC).
<tr><td><strong>Ondersteuning</strong></td><td>Via de website en fora van RocRail.</td></tr>
+
}}
<tr><td valign="top"><strong>Opmerkingen</strong></td><td valign="top">Dit is een open source pakket dat vrij gedownload kan worden. Men kan zelfs helpen met de ontwikkeling van het programma. Het draait onder verschillende besturingssystemen als Windows, Linux en Apple OS.</td></tr>
+
{{Link Algemeen-Meerkeuze
</table>
+
|Volgnr= 30 <!-- vpeb -->
<br>
+
|ExtraInfo= Dinamo.
<table>
+
}}
<tr><td width="125"><strong>Naam</strong></td><td>iTrain</td></tr>
+
{{Link Algemeen-Meerkeuze
<tr><td width="125"><strong>Leverancier</strong></td><td>Berros</td></tr>
+
|Volgnr= 240 <!-- modelbaan.hcc -->
<tr><td><strong>Kosten</strong></td><td>50 tot 130 euro</td></tr>
+
|ExtraInfo= Hobby Computer Club Modelbaan-automatisering gg (gg=Gebruikers Groep).
<tr><td><strong>Website</strong></td><td>http://berros.eu/itrain/nl/
+
}}
</td></tr>
+
{{Link Algemeen-Meerkeuze
<tr><td><strong>Taal</strong></td><td>diverse talen waaronder Nederlands</td></tr>
+
|Volgnr= 243 <!-- railware -->
<tr><td><strong>Ondersteuning</strong></td><td>Via de leverancier</td></tr>
+
|ExtraInfo= 'Intelligente' modelspoorbaanbesturing
<tr><td valign="top"><strong>Opmerkingen</strong></td><td valign="top">Draait op meerdere besturingssystemen. Kan uitgeprobeerd worden met een tijdelijke licentie.</td></tr>
+
}}
</table>
+
{{Linkssectie einde}}
<br>
+
{{Voettekst
<table>
+
|Vorige= Draaischijf
<tr><td width="125"><strong>Naam</strong></td><td>Win-Digipet</td></tr>
+
|Volgende= Seinen digitaliseren
<tr><td width="125"><strong>Leverancier</strong></td><td>Firma WinDigipet</td></tr>
+
|VorigeMenu= Keerlus
<tr><td><strong>Kosten</strong></td><td>100 tot 400 euro </td></tr>
+
}}{| width= "100%"
<tr><td><strong>Website</strong></td><td>http://www.windigipet.de/
+
|- valign= "top"
</td></tr>
+
! scope= "row" width="80%" |
<tr><td><strong>Taal</strong></td><td>Diverse talen, oorspronkelijk Duits, nu ook in NL
+
| <small><small>Laatste wijziging: 26 dec 2017 11:39 (CEST)</small></small>
</td></tr>
+
|}[[Categorie: Alles|T]]
<tr><td><strong>Ondersteuning</strong></td><td>Via diverse fora op internet.</td></tr>
+
[[Categorie: Artikel|Treinbesturingssoftware]]
<tr><td valign="top"><strong>Opmerkingen</strong></td><td valign="top">Deze software wordt ook gebruikt bij Miniatur-Wunderland in Hamburg. Deze software is ook te gebruiken voor het besturen van aangepaste versies van
+
[[Categorie: Analoge baanbesturing|T]]
</td></tr>
+
[[Categorie: Baanbesturing|T]]
</table>
+
[[Categorie: Blokgestuurd rijden|T]]
<br>
+
[[Categorie: Bezetmelding/Terugmelding|T]]
<table>
+
[[Categorie: Digitaal treingestuurd|T]]
<tr><td width="125"><strong>Naam</strong></td><td>Railroad & Co traincontroller</td></tr>
+
[[Categorie: Digitale baanbesturing|T]]
<tr><td width="125"><strong>Leverancier</strong></td><td>Freiwald Software</td></tr>
+
[[Categorie: Seinen|T]]
<tr><td><strong>Kosten</strong></td><td>80 tot 450 euro
+
[[Categorie: Software|T]]
</td></tr>
+
[[Categorie: Wissels|T]]
<tr><td><strong>Website</strong></td><td>http://www.freiwald.com/
+
[[Categorie: Ronald Koerts|T]]
</td></tr>
 
<tr><td><strong>Taal</strong></td><td>Duits / Engels</td></tr>
 
<tr><td><strong>Ondersteuning</strong></td><td>Via de website
 
</td></tr>
 
<tr><td valign="top"><strong>Opmerkingen</strong></td><td valign="top">In verschillende smaken te verkrijgen. Een aparte versie gemaakt voor ROCO / Fleischmann voor hun digitale systeem ROCOMOTION. Dit wordt daarmee geleverd.
 
</td></tr>
 
</table>
 
<br>
 
<table>
 
<tr><td width="125"><strong>Naam</strong></td><td>The JMRI-project</td></tr>
 
<tr><td width="125"><strong>Leverancier</strong></td><td>JMRI</td></tr>
 
<tr><td><strong>Kosten</strong></td><td>Geen Kosten, Vrij verkrijgbaar</td></tr>
 
<tr><td><strong>Website</strong></td><td>http://jmri.sourceforge.net/</td></tr>
 
<tr><td><strong>Taal</strong></td><td>Engels</td></tr>
 
<tr><td><strong>Ondersteuning</strong></td><td>via de Website en diverse fora</td></tr>
 
<tr><td valign="top"><strong>Opmerkingen</strong></td><td valign="top">Een pakket dat continu in ontwikkeling is. Werkt op alle besturingssystemen waar Java op geïnstalleerd is. Ontwerpen gemaakt in XtrkCad kunnen gebruikt worden in JMRI.</td></tr>
 
</table>
 
<br>
 
'''Het Basisprincipe.'''
 
<br><br>
 
Alle softwarepakketten werken volgens hetzelfde basisprincipe. Het basisprincipe is gebaseerd op de beveiliging van de “grote” spoorwegen. Daarbij wordt een traject tussen twee stations opgedeeld in  één of meerdere  logische stukken, de zogenaamde “blokken”. In één blok mag zich niet meer dan één trein bevinden.  Om de machinist van de trein te laten weten dat een blok vrij is om in te rijden, gebruikt men seinen. Bij een vol blok geeft het sein rood aan, en mag de volgende trein niet in dat blok en moet wachten totdat het blok vrij is. Zo wordt voorkomen dat de treinen met elkaar botsen.
 
 
 
[[Bestand: Rk_beneluxspoor_principe_blokken.jpg]]
 
 
 
Dit principe wordt ook toegepast bij de modelbaan. De modelbaan wordt opgedeeld in een aantal blokken.  Via hulpprinten onder de baan en een hulpprint (computerinterface) of digitale centrale wordt de complete modelbaan aangesloten op de computer. Op de computer draait de treinbesturingssoftware die de treinen via de computerinterface c.q. centrale aanstuurt.  Via de hulpprinten krijgt de software door dat een blok bezet is en dat er dus geen tweede trein in dat blok mag komen. De volgende trein mag niet eerder het blok in dan wanneer het blok weer vrij is.
 
 
 
'''Blokken.'''
 
 
 
De modelbaan moet logisch in blokken verdeeld worden. Ieder softwarepakket stelt zijn eigen eisen aan een blok. Bij de meeste softwarepakketten moet het blok minimaal één (bezet)meldpunt hebben, hiermee kan gedetecteerd worden dat een trein het blok ingereden is. De meeste pakketten geven de voorkeur aan minimaal twee (bezet)meldpunten per blok. Het is verstandig om de blokken zo te groot te maken dat de langste trein op de baan in een blok past.
 
 
 
'''Wissels.'''
 
 
 
Wissels en ontkoppelaars dienen aangesloten te worden op een wisseldecoder. Deze wordt ingevoerd in het softwarepakket, waardoor deze aangestuurd kan worden. Bij de meeste pakketten moet je dan nog aangeven van welk blok naar welk blok gereden kan worden.
 
 
 
'''Links:'''
 
 
 
[http://www.beneluxspoor.net/index.php/board,4.0.html Digitaal vraagbaak op BeneluxSpoor.net]
 
----
 
<small><center>'''[[E10.09 - Keerlus]] - Vorige | Volgende - [[E11 - Methoden, technieken en materialen]]'''</center></small>
 

Huidige versie van 12 apr 2020 om 19:53

Hoofdpagina  Categorie-index  Index  Menu
Vorige | Volgende

Onder redactie van: BeneluxSpoor.net / Auteur: Ronald Koerts - Update door Fred Eikelboom


Inleiding

Treinbesturingssoftware is niet iets van de laatste jaren. Het bestaat al sinds de komst van de eerste personal computers. Al vanaf eind jaren 1970 biedt de 'Hobby Computer Club! Modelbaan-automatisering gg' (gg=Gebruikers Groep) een systeem aan om modeltreinen via de computer te besturen.

G.Hammers.png
Afbeelding: 01
Computer met modelbaan
Foto gemaakt door: Gerhard Hammers

In de loop der jaren zijn de technieken veranderd en verbeterd, maar het basisprincipe blijft hetzelfde. Computergestuurd rijden nam een grote vlucht met de brede beschikbaarheid van computers, vrij verkrijgbare software en goedkopere digitale systemen die direct op de computer aan te sluiten waren. De huidige software is zeer uitgebreid en de mogelijkheden zijn eigenlijk oneindig.

Analoog of digitaal?

Bij het aansturen van modeltreinen via de computer denkt men als eerste aan 'digitaal' rijden. Dat hoeft echter niet. Er zijn ook systemen waarbij een analoge trein bestuurd kan worden via de computer. Hiervoor is gebruik te maken van het systeem van de HCCM, MpC Classic van Gahler und Ringstmeier, MIRACOS of het Dinamo-systeem van Leon Van Perlo (zie 'Meer informatie'). Dit zijn wel de bekendste computergestuurde analoge blokgestuurde systemen. Net zoals met een standaard transformator, worden de treinen in de blokken gestuurd door de spanning op de rails te verhogen (sneller te laten rijden) of te verlagen (langzamer te laten rijden). Dit noemt men ook wel 'blokgestuurd rijden'.

Het aansturen via een digitaal systeem kent een paar verschillen ten opzichte van het analoog rijden. Bij digitale systemen staat er een blokgolfvormige spanning op de rails; deze spanning wordt geproduceerd door de centrale unit. In de blokgolf zijn gegevens gecodeerd, bestaande uit een adres en een commando. In de locomotieven zijn decoders (minicomputers) ingebouwd, ieder met een uniek adres, die 'luisteren' naar het signaal op de rails. De centrale geeft de decoder (het adres) in de locomotief commando's zodat deze 'weet' wat te doen (rijden, stoppen, rijrichting wijzigen, lichten aan, enz …). Dit noemt men ook wel 'treingestuurd rijden'.

Hoe beginnen, groot of klein?

Het algemene advies voor het beginnen met het besturen van de treinen met de computer is: begin eenvoudig. Maak een simpele treintafel en leg daarop een ovaal met een inhaalspoor. Daarmee is dan te experimenteren met het rijden/besturen van meerdere treinen, het indelen van de modelbaan in blokken en het invoeren van de gegevens in de software. Daarna kan worden overgestapt op de bouw van een 'echte' baan of het ovaal kan worden uitgebouwd tot een grotere baan.

Kost het veel geld?

Als alles voor een grote baan kant-en-klaar gekocht wordt dan kost het inderdaad behoorlijk wat geld. Zelf bouwen van terug/bezetmelders en wisseldecoders, gratis software, een oude PC en een 2ehands digitaal beginsetje is ook mogelijk. Dan zou met een kleine modelbaan voor minder dan €300 de eerste trein computergestuurd digitaal kunnen rijden.

De software: gratis of betalen?

De keuze blijft bestaan tussen commerciële en vrij verkrijgbare softwarepakketten. De kosten van de commerciële pakketten variëren van een paar tientjes tot enkele honderden Euro's. Enkele vaak gestelde vagen zijn:

  • Zijn deze commerciële pakketten beter dan de vrij verkrijgbare pakketten? Nee, als bijvoorbeeld Miniworld Rotterdam al rijdt met een vrij verkrijgbaar pakket, hoe slecht kan het zijn?
  • Is er betere ondersteuning wanneer er voor betaald wordt? Nee, soms werkt een Internetforum sneller dan aankloppen bij een bedrijf.
  • Het installeren van de software, nieuwe updates en bugfixes is slechter bij de vrij verkrijgbare pakketten? Hoeft niet, ook hier kan soms sneller ingesprongen worden bij problemen. Bij vrij verkrijgbare software zijn updates en bugfixes helemaal gratis, bij commerciële pakketten moet er meestal een klein bedrag betaald worden om een update te verkrijgen.
  • Als de makers van het vrij verkrijgbare pakket ermee stoppen, dan kan ik niets meer! Dat valt mee, de software blijft gewoon werken, maar er worden geen nieuwe versies meer gemaakt. Ditzelfde kan gebeuren met een commercieël pakket. Het bedrijf kan ook failliet gaan of stoppen met de ondersteuning van de software.

Is er alleen maar automatisch te rijden?

Bij de meeste softwarepakketten is het mogelijk, naast het automatisch rijden, ook nog 'met de hand' te rijden, of het omzetten van wissels met de hand te doen.

  • Automatisch rijden: hierbij worden alle treinbewegingen door de computer geregeld en uitgevoerd. Bij de meeste pakketten is volgens een uitgebreide dienstregeling te rijden, compleet met 'modeltijd'.
  • Half automatisch: bij sommige pakketten, waaronder 'Koploper' van Pahasoft, kan de software reageren op een extern bedieningspaneel. Dit betekent dat bijvoorbeeld een wisselstraat is in te stellen, er kan een trein weg laten rijden rijdt en waar hij naar toe gaat.
  • Handmatig: Bij de meeste pakketten is het mogelijk om de software te laten reageren op een handregelaar. Met de regelaar is dan handmatig met één of meerdere locomotieven te rijden.
  • Aleen wissels bedienen: er kan voor gekozen worden om de wissels digitaal om te zetten. Het voordeel is dat op een scherm de (juiste) stand van de wissels te zien is en dat wisselstraten in te stellen zijn.

Wat is er nodig?

Voor het automatisch besturen van de modelbaan met treinbesturingssoftware zijn een aantal extra zaken nodig. Uitgaande van een treingestuurd digitaal systeem dat in de standaard modelspoorwinkel te koop is, dus geen HCCM of Dinamo-systeem dat (deels) zelf nog in elkaar gesoldeerd moet worden. Om te beginnen is dan in het kort het volgende nodig:

  1. Een digitale centrale: Een centrale van een bekende fabrikant met PC aansluiting, een centrale op basis van MRDirect of een hulpprint om de centrale te koppelen aan de computer. Zie het artikel Centrales bij 'Meer informatie'.
  2. Een systeem voor plaatsbepaling: dat moet in of onder de baan gemonteerd worden, anders 'weet' de software niet waar de treinen zich op de baan bevinden. Voor de positiebepaling is gebruik te maken van terug-/bezetmelders. De terug-/bezetmelders zijn aangesloten op de centrale c.q. hulpprint en geven een signaal aan de centrale wanneer een contact gesloten wordt. Zie het artikel Terugmelding en/of bezetmelding bij 'Meer informatie'.
  3. Wisseldecoders: om de wissels in de baan te kunnen omzetten, moeten deze op een wisseldecoder worden aangesloten waarmee de software het wissel kan omzetten. Zie het artikel Wissels digitaliseren bij 'Meer informatie'.
  4. Een PC of Laptop: dit is voor de software om de treinbesturingssoftware te laten werken. Er is niet de nieuwste of zwaarste PC of Laptop nodig om de software te kunnen draaien. De meeste pakketten nemen genoegen met een oudere computer. Het gaat er om met welk besturingssysteem van de computer (bijvoorbeeld Windows 98/Windows 2000/Windows XP, Linux, Apple OS) wordt gewerkt. Dat geeft meestal de doorslag. Het kan wel voorkomen dat nieuwere versies van een pakket niet meer op oudere systemen werken.
  5. Software: de huidige software draait tegenwoordig allemaal zeker op Windows, daarnaast zijn er ook pakketten die onder Linux of een Apple OS werken. De meeste pakketten stellen nauwelijks eisen aan het besturingssysteem dat op de computer moet staan. Tegenwoordig is er keuze uit vele tientallen softwarepakketten. Deze kunnen zowel commercieel (betaald) als gratis/vrij verkrijgbaar zijn.
  6. Heel veel geduld en vrije tijd: de baan moet aangepast- of voorbereid worden op het besturen met de computer. Dat betekent bij opbouw van de baan het op logische wijze indelen in blokken en het aanbrengen van de bedrading. Dan de baangegevens invoeren in de computer en controleren.

Alleen voor treinen?

Nee, in principe kunnen met alle treinbesturingssoftware ook aangepaste modelauto's van bijvoorbeeld het Faller Car System aangestuurd worden. Dit is een ontwikkeling die bijvoorbeeld wordt gebruikt bij de grotere tentoonstellingsbanen als Miniworld Rotterdam en Miniatuurwelt Hamburg. De werking is bijna hetzelfde als bij modeltreinen. Net als bij de treinen krijgt de auto een decoder die opdrachten van de centrale/computersoftware uitvoert. De weg voor de auto's moet worden aangepast, zodat een draad (die in de weg geplaatst is), de opdrachten kan verzenden en de weg verdeeld wordt in blokken. Een aantal pakketten is aangepast op het gebruik met de autosystemen, zoals de aansturing van verkeerslichten, enzovoort.

De softwarepakketten

Hieronder volgt een klein overzicht van een aantal pakketten die verkrijgbaar zijn. Ieder pakket heeft zijn voor- en nadelen. In deze lijst staan niet alle pakketten genoemd en ze is dus verre van compleet, maar geeft een indicatie van wat beschikbaar is:

Naam Koploper.
Leverancier PaHaSoft.
Kosten Geen kosten, vrij verkrijgbaar.
Website Pahasoft.
Taal Nederlands.
Ondersteuning Via de website en het Koploperforum.
Opmerkingen Dit is een pakket dat in Nederland vrij bekend is maar de ontwikkeling is gestopt. Voor een beginner zijn er speciale handleidingen waarin stap-voor-stap de mogelijkheden van het programma uitgelegd worden. Dit pakket wordt ook gebruikt bij Miniworld Rotterdam.
Naam RocRail.
Leverancier RocRail.
Kosten Geen kosten, vrij verkrijgbaar.
Website Rocrail.
Taal Diverse talen, waaronder Nederlands.
Ondersteuning Via de website en Fora van RocRail. Zie ook het artikel Cursussen en handleidingen of download het pdf-bestand 'Digitale modelspoorbaanbesturing met Rocrail' bij 'Meer informatie'.
Opmerkingen Dit is een 'Open Source'-pakket dat vrij gedownload kan worden. De gebruiker kan zelf helpen met de ontwikkeling van het programma. Het draait onder verschillende besturingssystemen zoals Windows, Linux en Apple OS.
Naam iTrain.
Leverancier Berros.
Kosten €99 tot €299 (eind 2017).
Website Itrain.
Taal Diverse talen, waaronder Nederlands.
Ondersteuning Via de leverancier.
Opmerkingen Draait op meerdere besturingssystemen. Kan uitgeprobeerd worden met een tijdelijke licentie.
Naam Win-Digipet.
Leverancier Firma WinDigipet.
Kosten €119 tot €449 (begin 2015).
Website WinDigipet.
Taal Diverse talen, oorspronkelijk Duits, nu ook in het Nederlands.
Ondersteuning Via diverse fora op Internet.
Opmerkingen Deze software is ook te gebruiken voor het besturen van aangepaste versies van het Faller Car System.
Naam Railroad & Co Traincontroller.
Leverancier Freiwald Software.
Kosten €111 tot €509 (begin 2015).
Website Railroad & Co.
Taal Duits / Engels.
Ondersteuning Via de website & diverse fora op Internet.
Opmerkingen In verschillende smaken te verkrijgen. Er is een aparte versie gemaakt voor Roco/Fleischmann voor hun digitale systeem 'RocoMotion'. Dit wordt daarmee geleverd.
Naam The JMRI-project.
Leverancier JMRI.
Kosten Geen Kosten. Vrij verkrijgbaar.
Website JMRI.
Taal Engels
Ondersteuning Via de Website en diverse fora
Opmerkingen Een pakket dat continu in ontwikkeling is. Werkt op alle besturingssystemen waar Java op geïnstalleerd is. Ontwerpen gemaakt in XtrkCad kunnen worden gebruikt in JMRI.

Het basisprincipe

Alle softwarepakketten werken volgens hetzelfde basisprincipe, gebaseerd op de beveiliging van de 'grote' spoorwegen. Daarbij wordt een traject tussen twee stations opgedeeld in één of meerdere logische stukken, de zogenaamde 'blokken'. In één blok mag zich nooit meer dan één trein bevinden. Om de machinist van de trein te laten weten dat een blok vrij is om in te rijden, gebruikt men seinen. Bij een bezet blok geeft het sein 'rood' aan en mag een trein niet in dat blok komen en moet wachten totdat het blok vrij is. Zo wordt voorkomen dat de treinen met elkaar botsen.

Zeer Groot
Afbeelding: 02
De werking van blokken
Tekening gemaakt door: Ronald Koerts

Dit principe wordt ook toegepast bij de modelbaan. De modelbaan wordt opgedeeld in een aantal blokken. Via modules onder de baan en een computer-interface of digitale centrale wordt de complete modelbaan aangesloten op de computer. Op de computer draait de treinbesturingssoftware die de treinen via de computer-interface c.q. centrale aanstuurt. Via de modules krijgt de computer door dat een blok bezet is en dat er dus geen tweede trein in dat blok mag komen. De volgende trein mag niet eerder het blok in dan wanneer het blok weer vrij is.

Blokken

De modelbaan moet logisch in blokken verdeeld worden. Ieder softwarepakket stelt zijn eigen eisen aan een blok. Bij de meeste softwarepakketten moet het blok minimaal één (bezet)meldpunt hebben, hiermee kan gedetecteerd worden of een trein het blok ingereden is. De meeste pakketten geven de voorkeur aan minimaal twee (bezet)meldpunten per blok. Het is verstandig om de blokken zo groot te maken dat de langste trein die op de baan rijdt geheel in een blok past.

Wissels

Wissels dienen aangesloten te worden op een wisseldecoder. Deze decoder wordt ingevoerd in het softwarepakket, waardoor deze aangestuurd kan worden. Bij de meeste pakketten moet worden aangeven van welk blok naar welk blok gereden kan worden.

Seinen

In principe staan deze voor de volledigheid langs de digitale baan en datzelfde geldt ook bij het besturen van de baan via de computersoftware. In veel software is het wel mogelijk om een compleet werkend seinstelsel in te voeren, zodat de seinen de juiste seinbeelden tonen. Net als bij het handmatige digitale bedrijf, dienen de seinen aangesloten te zijn op een speciale seindecoder (of op een wisseldecoder).

Ontkoppelaars

Als deze zijn aangesloten op een wisseldecoder, kunnen de ontkoppelaars gebruikt worden vanuit de software. Dan is het mogelijk om bijvoorbeeld een locomotief te ontkoppelen van de trein en op het station te laten omlopen.



Downloads.png
PDF:
Rocrail

Digitale modelspoorbaanbesturing met Rocrail


Meer informatie

Encyclopedie:
Beneluxspoor.net:
Digitaal vraagbaak op het Forum.
met uitleg over Traincontroller.
over het toevoegen van afbeeldingen in Traincontroller.
Externe website:
Vergelijking diverse software.
Traincontroller software.
(G&R) (MpC).
Dinamo.
Hobby Computer Club Modelbaan-automatisering gg (gg=Gebruikers Groep).
'Intelligente' modelspoorbaanbesturing



Hoofdpagina  Categorie-index  Index  Menu
Vorige | Volgende
Contact met de redactie: Contact met de redactie 

Laatste wijziging: 26 dec 2017 11:39 (CEST)